Litteratur.
Avisutklipp 2019

Til Litterturlista

INNHALD

Avisutklipp 2019

1. Fredagsprat. Emil Solheim.
2. Vatn frå Loen til Stryn.
3. Pengar til bygdebokprosjekt.
4. Luftige høgdenyheiter.
5. Medaljegrossisten frå Loen.
6. Sætakarane i skogen.
7. Ny veg rundt NK.
8. Erna på Hoven.

Diverse artiklar publisert offentleg i Fjordingen og andre stader i 2018

1. Fredagsprat. Emil Goberg Solheim
Flytter nok heim i løpet av nokre år.

Publisert i Fjordingen 1. februar.2019.

Av Thomas Thaule (thomas.thaule@fjordingen.no)

Namn: Emil Goberg Solheim
Alder: 29
Jobb: Financial Controller for Storebrand Asset Management
Kjem frå: Loen
Bur: Oslo

Kva opptek Emil Solheim for tida? Det er hektiske tider på jobb, så mesteparten av tida går til dette. Resten av tida er eg saman med dottera mi som snart er fem månader gamal.
Kvifor flytta du frå Stryn? For å studere.
Kva skal til for at du flyttar heim? Relevant arbeid. Tomt på Rake er allereie kjøpt, så heimflytting skjer nok i løpet av dei neste åra.
Les du Fjordingen? Er innom nettsida eit par gongar i veka, og les e-avisa av og til.
Er det noko lokalavisa gierne kan skrive meir om? Usikker, det viktigaste er at avisa skriv om det som opptek folk i lokalmiljøet.
Kva ville du gjort dersom du var ordførar i Stryn for ein dag? To ting. Bygd gang- og sykkel- veg frå Rake til Loen. I tillegg ville eg av omsyn til elevane lagt ned skulen på Rand.
Har du eit godt ferietips? Om ein likar å sykle eller gå i fjellet vil eg tilrå Gran Sasso- fjella i Italia. Eit godt alternativ til dei mykje besøkte alpane.
Kva ville du vist fram i Nordford til gode vener? Eg ville tatt dei med til Bødals- breen på dagtid, og Johans Pub på kveldstid.
Kva et du helst til frukost? Varme rundsrykke med heimelaga jordbærsylte.
Tenar du, i tilfelle kva? Sykling og fotball.
Kva ser du helst på TV? Seinfeld og Liverpool-kamp.
Kva er ditt forhold til sosiale media (Facebook, Instagram, Snapchat..)? Brukar det dagleg for å kommunisere med vener og familie.
Korleis ser ei perfekt helg ut for deg? No er dette å få tilbringe kvalitetstid saman med dottera mi, samt at Liverpool vinn.
Kven får di helsing gjennom lokalavisa? Den går til min gode ven, Alexander Hopland. Eg vonar veret er fint til helga så han får tatt seg ein tur i skitrekket.

Tomt på Rake er allereie kjøpt.


Fredagspraten Emil Solheim frå Loen bur og arbeider i Oslo. Men han har allereie kjøpt tomt på Rake og reknar med å flytte heim i løpet av nokre år. Foto: Privt

2. Koplar på vatn frå Loen

Publisert i Fjordingen 19. februar.2019.

Av Roger Oldeide(roger.oldeide@fjordingen.no)

Denne veka blir drikkevatn frå Loen kopla på Visnes. Vi er snart i mål, seier prosjektleiaren om det omfattande vassrøyrpro-sjektet.

Som Fjordingen har omtala har det sidan oktober vore arbeida med reserve vassforsyninga mellom vassverket i Stryn og vassverket i Loen. Arbeidet er no i siste fase og skal ifølge prosjektleiaren vere ferdig innan 15. mars

Mandag blir vatn frå Loen kopla på i Visnes. Då står att berre vassleidninga frå Marsåvika til Ugla. Etter planen, og om forholda ligg til rette for det, vil den bli lagt i løpet av denne veka, fortel prosjektleiar i Stryn kommune, Solrun Gjelsvik.

17 kilometermed røyr

Reservevassleidninga er eit stort og omfattande prosjekt der heile 17 kilometer med røyr er lagt på botnen av forden på heile 3OO meters djup. Hensikta er å etablere ei reservevassleidning mellom Loen og Stryn (Holevauret). Vatnet kan koplast om begge vegar.

Når Holedammen skal oppgraderast, må vatnet stengast av. Stryningane vil då få vatn frå Loen.

Utfordrande arbeid

Kommunen samarbeider med hovudentreprenør Kveen AS og dykkarfirmaet O.E. Hagen. Ver og vind har gjort utfordrande arbeid ekstra krevjande. Mykje av arbeidet har gått føre seg under vatn. Fleire stadar må ein ha justert leidninga si beliggheit på botnen slik at den ligg trygt, forklarar Gjelsvik.

I fjorden ved Tenden på Visnes har ei gravemaskin grave i den grunne botnen slik at vassleidninga kan ligge djupt nok. Etter planen kan vatnet frå Loen koplast på i Visnes. Vidare vil vi setje røyra pår reinsing i om lag ei veke. Vi skal etter planen vere ferdig seinast15. mars, fastslår Gjelsvik


Klar for påkopling frå Loen Maskinførar for Kveen AS, Sigurd Berge, i kummen på Visnes der vassrøyr frå Loen skal koplast på dette store flenskrysset. Heile 17 kilometer med røyr skal reinsast, klorast og reinsast igjen den komande veka.


Stort prosjekt Prosjekleiar Solrun Gjelsvik, Jon Gudbrand Kveen i Kveen AS og Olav Erik Hagen i Dykkerfirmaet O.E Hagen

3. Låner pengar til bygdebokprosjekt

Publisert i Fjordingen 8. mars.2019.

Av Roy Aron Myklebust(roy.aron.myklebust@fjordingen.no)

Behovet for ein prosjektleiar til bygdebokprosjektet gjer at Stryn Historielag tek opp lån i påvente av kommunal pengeløyving i 2020. Stryn Historielag, ved eiga bygdeboknemnd, jobbar med å få på plass ei grende- og busetnadssoge for Stryn kommune. Eit arbeid ein ser føre seg skal gå over tre år.

Prosjektleiar

Ein ser det som avgierande for prosjektet at ein får på plass ein prosjektleiar. Stryn kommune har løyvd 2.500.000 kroner i økonomiplanen for 2020 til arbeidet med boka. Prosjektet har eit førebels budsjett på kr 4.900.000 kroner.

Stryn Historielag og bygdeboknemnda ser det derimot som naudsynt i høve framdrifta å tilsetje prosjektleiar før 2O2O, noko som byr på økonomiske udordringar. I brev til kommunen ber dei difor om ein garanti for eit banklån, storleik 3OO.OOO kr.

Lånet, saman med fondsmidlar og støtte frå Stryn Energi, skal finansiere prosjektleiarstillinga fram til den ordinære løyvinga frå kommunen i 2O2O.


Bygdebok Jacob Aaland gav ut bygdebøker for Innvik og Stryn i perioden 1909-1943.

3. Luftige høgdenyheiter i Loen i vår

Publisert i Fjordingen 8. mars.2019.

Av NPK

To luftige "løypestrengar" og ei ny ekstremrute opnar i Loen til våren.Via Ferrata Loen opnar i mai ei ny ekstremrute. Det fortel Fjord Norge i eit nyheitsbrev.

Den nye ekstreme klatreruta har vanskegrad F og blir karakterisert som ei av dei mest krevjande klatrerutene i landet. Med den nye klatreruta meiner Fjord Norge at Via Ferrata Loen er eitt av dei mest fullstendige tilboda i sitt slag i Europa. Bransjeorganisasjonen gjer det samtidig klart at den nye klatreruta ikkje er for kven som helst, men utsikta er topp. Loen Active opnar to såkalla zip lines der folk kan flyge over øvste delen av Tungegiølet ved Hoven. Her kan ein nyte utsikta frå 1OOO meters høgde. Dei to "løypestrengene" ligg cirka ti minutt gåtur unna Loen Skylift og blir 125 og 95 meter lange. (NPK)

5. Medaljegrossisten frå Loen
Jan Ove Hogrenning.

Publisert i Fjordingen 8. mars.2019.

Av Roy Aron Myklebust (roy.aron.myklebust@fjordingen.no)


Medaljegrossisten

Namn: Jan Ove Hogrenning
Jobb: Bonde og drivar av Kjenndalsstova og turistbåten MS Kjenndal ll.
Idrett: Bogeskyting.
Resultat:NM-gull, og tjuetals NM-medaljar. Landslaget.
Karriere:1990 -

Jan Ove Hogrenning kan snart feire 30 år som bogeskyttar. Eigentleg la han opp for tolv år sidan, men klarte det ikkje heilt. Det starta som tilskodar På eit VM i bogeskyting, heime i Loen i 1990. Eit VM det går gietord om framleis i bogeskyttarmiljøet, som det beste VM nokon sinne. Der vart den då 22 år gåmle lodølen inspirert til å ta bogen i eiga hand. Men trass arrangør av VM var det ikkje noko miljø å snakke om i klubben som vart etablert i 1975.

I byrjinga var vi to Personar, eg og Øyvind Andersen. Første tre åra var det kun oss, så det var no litt løje på årsmøtet og klubbmeisterskapen, humrar Hogrenning. Og parallelt med eiga satsing bidrog han til å byggje opp att klubben. Fleire og fleire melde seg inn, og i Perioden 2OO2 til 2006 tok Loen det meste av NM-medaljar.

På slutten av 90-talet fekk Hogrenning ein ny klubbkamerat i Odd Martin Mørk. Begge heldt høgt nivå og i 2OO3 vart dei uttekne til landslaget. På den tida vart det lagt ned mange treningstimar. På den tida var vi tilsett ved Vest Buss, og vi var så heldige at vi fekk løn når vi reiste med landslaget. Så det var jo fantastisk, seier Hogrenning.

Den røynde bogeskyttaren trekkjer fram det mentale som kanskje viktigaste eigenskapen for å lukkast på høgt nivå. Også det tekniske krev sitt. Dei seier at dei mest tekniske idrettane du kan drive med i Norge er hopp og boge skyting. Innandørs skyt ein 60 Piler på 18 meter avstand. 10-poengaren er kun tre cm i diameter. Utandørs skyt ein på 90, 70, 50 og 30 meters hald. På 90 meter er blinken 15 cm.

Sett ut av spel i to år

Hogrenning har vore nære å legge opp fleire gongar - både frivillig og ufrivillig. Då han flytta tilbake til Lodalen for å drive gard, og etter kvart også Kjenndalsstova og turistbåt, var han bestemt på å gi seg. Det var i 2OO7, men eg hadde som mål å halde det ved like og hevde meg blant topp ti i Norge, fortel han. Ni år seinare var han derimot nøydd å ta ein lenger pause, anten han ville eller ikkje. I 2016 fekk han kreft med spreiing i ryggen og det vart operasjonar og cellegiftkur. Eg kom gjennom det og trudde eg var frisk og vart sendt heim. To dagar seinare fekk eg hjerneslag, for dessverre er det slik at ein av 2O.OOO reagerer på cellegift og då er det fare for blodpropp.Så då var det med ambulansehelikopter til Førde. Eg kom meg giennom det også. Det verste var eigentleg at eg ikkje kunne skrive eller snakke, fekk ikkje ut eit einaste ord og måtte mime. Men då har ein prøvd det også og ser kor hjelpelaus ein blir, seier Hogrenning.

Ogsom om ikkje det var nok fekk han kreft endå ein gong, no i nyrene. Til saman var han sett ut av spel i kring to år og var kraftig nedkøyrt både fsisk og psykisk. Men eg vart erklært galen att, altså normal, ler Hogrenning. Eg fann ut at bogesky- tinga var ein fantastisk idrett å trene seg opp att med. Både dette med balanse og finmotorikk, forklarar han.

Nye NM-medaljar

Hogrenning måtte også blåse nytt liv i klubben, sidan denne vart liggjande meir eller mindre nede i sjukdomsperioden. Både eiga opptrening og revitaliseringa av klubben har gttt resultat. - I fjor fekk eg bronse både innandørs og utandørs og satsar i grunn for fullt. Vi reiser til NM i Førde i april med 12 skyttarar, der fem er nye, så det blir spennande.

Hogrenning har eit tjuetals NM-medaljar å vise til.I NM i Førde reknar han med å møte på ein annan bogeskyttarkapasitet frå fylket som skal giere comeback. Martinus Grov, med fjerdeplass frå OL, stiller i konkurransen.

Eghugsar første NM egvar med på, eg hadde ikkje trena meir enn fire månader. På den tid var det dei 16 beste som kom til finaleskyting. Eg som nummer 16 møtte då den beste, som var Martinus Grov. Han fekk 176 poeng og eg skaut "berre" 174 poeng. Ingen andre var i nærleiken av resultata våre. Men då var det mann mot mann og eg rauk ut, fortel Hogrenning. I april vert det kanskje høve til revansje.

6. Tømmerhogst på Sæten
med Sæta-karane.

Publisert i Fjordingen 15. mars.2019.

Av Berit Melheim (redaksjon@fjordingen.no)


Sæta karane Sætakarane lesser tømmer på lessevogna til leveringn. Frå venstre: Bjørn Sæten, Karsten Sæten og Jarle Sæten


Same bildet Frå venstre: Jarle Sæten, Kåre Sæten og Daniel Muri. Stein Sæten er ikkje til stades, men han er også ein av gjengen

Av Landbruksdirektoratet sine statistikkar går det fram at avvirkning av tømmer har auka mykje siste åra. Og vidare at Stryn kommune er ein av kommunane med høgast avirkning i Sogn og Fjordane i 2018.

Fjordingen tok turen til Sæten i Loen for ein prat med Sæta- karane. Desse naboane har drive tømmerhogst i fleire år. Dei har skifta litt mellom vedhogst og avvirkning av tømmer. I vinter har dei hogge mykje skurtømmer og slip.

Det står mykje hogstrnogen skog i brattlende i liene innover mot Lodalen. Vi hadde ikkje fått tak i tømmeret om her ikkje vart satsa på skogsvegar, seier bøndene på Sæten. På slutten av 8O-talet vart det bygd fleire kilometer med skogsvegar frå Sæten og innover mot Nesbøen på sørsida av Lovatnet, seier dei.Heilt nødvendig!

Blant store traktorar og maskinar på lunneplassen fekk vi servert kaffi på ein stor stabel av skurtømmer som står kappa og leveringsklar. Kor gamle må grantrea vere før de kan hogge, spør vi. Cirka 70 ar, seier Jarle og Karsten Sæten. Dei hugsar så vidt skogplantinga som skuleelevane giorde på 6O-talet. Tidlegare var det vanleg å ha plantedag i skulane. Skuleelevane fekk utdelt granplantar for skogplanting. Resultatet ser vi no. Dei tidlegare generasjonane sag på granskogen som ei god framtidig tilleggsinntekt for gardane. Det stemmer i alle fall no, seier Kåre Sæten. Prisane går i bølgedalar, men no er det rett og slett moro. Karsten Sæten opplyser at giennomsnittsprisen no ligg på ca. 435 kroner pr. m3. Det er ein god auke samanlikna med prisane for nokre få år tilbake.

Kåre Sæten og Daniel Muri, som er dei to eldste av tøInmerhoggarane, påstar at "no går vi berre atti hine". Men kunnskapen frå dei eldre er viktig. Og begge er aktive i skogsdrifta viser det seg. Det er hardt arbeid å vere tømmerhoggar. Når du dreg tømmeret med ein vinsj på 8O-9O meter i mot- bakke, treng du i alle fall ikkje å gå på helsestudio, seier Jarle.

De brukar eigne maskiner og rå handmakt framfor å leige inn firma som har spesialisert seg på maskinell tømmerhogst? Vi likar arbeidet, og så far vi litt betre betalt sjølv om kvantumet blir mindre. Vi legg også stor vekt på rydding av felta etter hogsten. Og så skal det plantast ut igien med granplantar til komande generasjonar. Og rekrutteringa På tømmerhoggarar, korleis er den? - Gutane mine stortrivst med dette arbeidet. Akkurat no går dei på skule og er i anna arbeid, så det er aqrensa med tid, men interessa har dei alle tre, seier Jarle Sæten.

Og stablane med både skurtømmer og slip ligg klar til avhenting, kappa etter nøyaktige mål. Vi har ein liten flaskehals her på Sæten, seier Karsten. Brua over elva toler berre 20 tonn, så lasta må lastast om før transporten går vidare. Dette må vi betale for, seier han. Tømmer er i dag ei etterspurd vare. I tillegg er råstoffet forny bart og det er eit viktig punkt i dagens klimadebatt.

80 år og framleis aktiv

Daniel Muri fyller 81 år i ar oge r framleis ein aktiv tømmerhoggar. Han har to skogteigar, på Sæten og skog på Breng. Han driv åleine i sin eigen skogteig. Tørnmeret på sørsida av Lovatnet har svært god kvalitet. Trea veks seint og kvaliteten p materialen blir svært god, seier 8o-åringen. Han har eigen vinsj og to traktorar. Han sagar ned grana med motorsag. Deretter blir treet kvista og kappa før han lesser stokken på lessevogna som fraktar tømmeret fram til lunneplassen. Eg likar arbeidet i skogen, men eg kviler meir enn før, seier Daniel beskjedent. Og det må vere lovnår ein fyller 81år om ei stund.


Maskinar. Store maskinar hjelper til med å få tømmeret ut.


Aktiv. Daniel Muri, 80 år og aktiv tømmerhoggar.

7. Byggjer ny kommunal veg ved Nordfjord Kjøtt

Publisert i Fjordingen 19. mars.2019.

Av Roger Oldeide (roger.oldeide@fjordingen.no)

Nordfjord Kjøtt AS skal ekspandere og byggye saman to lokale. Det krev ny kommunal veg iLoen.

I regi av Nordford Kjøtt AS er arbeidet i full gong med opparbeiding av ny veg og ny parkeringsplass med plass til 2OO bilar for kjøtgiganten sine eigne tilsette søraust for fabrikklokala. Den nye kommunale vegen, med tilhøyrande gangveg, vil bli totalt 680 meter lang og ende i eit nytt kryss til fylkesveg 6O.

Etter det Fjordingen kjenner til, skal Stryn kommune finansiere 14O meter av denne vegen. Som Fljordingen har omtalt tidlegare blir vegen omlagt slik at Nordford Kjøtt AS kan byggie saman tørkelageret og fryseriet med produksjonslokala på andre sida av vegen. Dagens kommunale veg går midt i mellom desse bygga og vil bli lagt lenger sør, bak tørkelageret.

Utfordringa no dreier seg om kor ein skal giere av overskotsmassane etter gravinga. Vi ventar no på ein avtale med kommunen. Når den nye vegen kan stå ferdig er vanskeleg å spå no, men det vil ikkje påverke dei som nyttar vegen. Dagens veg blir ikkje stengt før den nye kommunale vegen har opna, fastslår prosjektansvarleg for Nordford Kjøtt, Arne Sandnes.

8. Statsministeren på besøk i Stryn

Publisert i Fjordingen 26. april.2019.

Av Roger Oldeide(roger.oldeide@fjordingen.no)


Luftig orientering Statsminister Erna Solberg på restauranttaket på Hoven, der ho får orientering frå dagleg leiar Richard Grov. I bakgrunnen ordførar Sven Flo.

Turisme og næringsliv var noko av tematikken då statsminister Erna Solberg besøkte Nordfjord og Stryn torsdag.

Satsministerbn vart tatt i mot i Loen av Ridrard Grov. Saman tok dei gondolen til Hoven, medan Grov forklarte undervegs og heldt fram orienteringa si oppe på restauranttaket. Der fortalde han og korleis han ser føre seg å vidareutvikle attraksjonen oppe på 1.011 høgdemeter. Solberg som var invitert av og deltok i første del av Sogn og Fjordane næringsråd si generalforsamling, var imponert over Loen Skylift og anlegget på Hoven.

Eit heilt fantastisk anlegg og ganske mykje brattare gondolbane enn Ulriksbana, sa statsministeren. I talen til næringsrådet gav ho ros til næringsliv og reiseliv for å sjå i det grøne skiftet.

Det viktige framover er å rekruttere rett kompetanse og halde fram forsking. Og ikkje tenkje at ein er ferdig i arbeidslivet når ein er 62 ar, sa Solberg.

Det er fantastisk gledeleg at statsministeren ville besøke oss i Nordford og vi kunne vel ikkje fått ei betre rarnme rundt besøket enn oppe på Hoven, seier leiar av næringsrådet, Bjørn Lødemel. Han seier at verdiskapingsfylket Sogn og Fliordane var eit sentralt tema under møtet der både næringspolitikk og utfordringar knytt til skattlegging av naturressursar, reiseliv og rekruttering vart dislutert.

Til dømes er det på gang endringar i skattesystemet for fleire av dei naturbaserte næringane, og dette kan få konsekvensar for lønsemd og framtidig lokal verdiskapin& seier Lødemel. Både konsernsjef i Sparebanken Vest,Jan Erik Kjerpeseth, og Trond Teigene i Sparebanken Sogn og Fjordane heldt innlegg under statsministeren sitt besøk. Kjerpeseth tok til orde for at staten må stille like strenge miljøkrav til andre bransjar som til reiarlag som driv bilferjer.

Slo eit slag for varehandelen

Fjordingen giekk i trykken medan statsministeren sitt besøk i Stryn heldt på, men leiar av Stryn næringshage, Knut-Henning Hjellbakk, fortel at ordførar Sven Flo tok imot statsministeren i Moods sine butikklokale der dagleg leiar Jan Egil Flo fortalde om oppturen og nedturen for Moods og forklarte kva ufordringar denne bransjen har i dag.

Vi slo eit slag for varehandelen og måla ikkie noko glansbilete. Dei med skorne på fortalde kor skoen trykker, seier Hjellbakk til Fjordingen. Også kulturskulen i Stryn hadde ei oppvisning for statsministeren i Stryn. Erna Solberg avslutta besøket sitt i fylket med besøk i Operahuset Nordford og West Mekan på Nordfordeid.